﻿<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:yandex="http://news.yandex.ru" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" xmlns:turbo="http://turbo.yandex.ru">
<channel>
<title>sosial - Via.az</title>
<link>https://via.az/</link>
<description>sosial - Via.az</description><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/33481-sosial-dnilr-zr-haliy-6-milyard-manatdan-ox-vsait-dnildi.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Thu, 13 Aug 2026 11:32:53 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-08/1786606380_pul.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-08/thumbs/1786606380_pul.jpg" style="float:left;" alt='Sosial ödənişlər üzrə əhaliyə 6 milyard manatdan çox vəsait ödənildi' title='Sosial ödənişlər üzrə əhaliyə 6 milyard manatdan çox vəsait ödənildi' /></a><br />Bu ilin yanvar–iyul ayları ərzində pensiya, müavinət, təqaüd və ünvanlı dövlət sosial yardımı üzrə əhaliyə 6,12 milyard manatdan çox vəsait ödənilib.<br /><br />Bu barədə Dövlət Sosial Müdafiə Fondu məlumat yayıb.<br /><br />Bildirilib ki, bu, ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 568,8 milyon manat və ya A10,3% çox olub.]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/33141-kredit-almaq-istynlr-vacb-xbr-yeni-qaydalar-tsdqlnd.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Mon, 29 Jun 2026 15:06:40 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-06/1782731208_kredit-1.jpg" style="float:left;" alt="Kredit almaq istəyənlərə VACİB XƏBƏR - Yeni qaydalar TƏSDİQLƏNDİ" title="Kredit almaq istəyənlərə VACİB XƏBƏR - Yeni qaydalar TƏSDİQLƏNDİ" /><br /><br />"Mərkəzi Bank kredit risklərinin idarə edilməsi qaydalarına dəyişiklik edib. Bu, məsafədən maliyyə xidmətləri sahəsində risklərin azaldılması və istehlakçıların hüquqlarının qorunmasının gücləndirilməsi istiqamətində normativ bazanın təkmilləşdirilməsi ilə əlaqələndirilib. Cari ilin oktyabrından qüvvəyə minəcək dəyişikliklərə əsasən, müştərilərə məsafədən istehlak krediti müqavilələrinin bağlanmasına və kredit limitlərinin artırılmasına qarşı könüllü məhdudiyyət tətbiq etmək imkanı yaradılır. Yəni riskləri nəzərə alaraq vətəndaş özü məsafədən kredit təklifini məhdudlaşdıra biləcək. Bu zaman istənilən vətəndaşımız Azərbaycan Kredit Bürosu üzərindən sorğu yerləşdirməklə bütün kredit təşkilatlarında məsafədən kredit rəsmiləşdirilməsinə qadağa qoya biləcək".<br />Bu barədə deputat Vüqar Bayramov sosial media hesabında paylaşım edib.<br />O bildirib ki, yeni dəyişikliklərə əsasən, vətəndaşlar müştərisi olduqları kredit təşkilatına birbaşa müraciət etməklə yalnız həmin təşkilata məhdudiyyət tətbiq edə biləcəklər:<br />"Kredit təşkilatları məsafədən kredit rəsmiləşdirilmədən öncə bu qadağanı yoxlamalı və yalnız məhdudiyyət qoyulmadığı halda krediti verməlidirlər. Qaydalarda digər dəyişiklik məsafədən bağlanılan istehlak krediti müqavilələri üzrə vəsaitlərin verilməsində "gözləmə müddəti"nin tətbiq edilməsidir. Belə ki, kreditin məbləği minimum əmək haqqının iki mislinədək olduqda vəsait 2 saat, bu həddi aşdıqda isə 24 saat sonra hesaba oturacaq. Mərkəzi Bank tərəfindən məsafədən kredit ilə bağlı qadağaların tətbiqi müsbət addım olsa belə, bu, daha çox ənənəvi yanaşmadır".<br />Deputat qeyd edib ki, bu qadağaların tətbiqinə səbəbin məsafədən kredit rəsmilləşdirilməsi adı altında hakerlərin bir sıra hallarda vətəndaşları aldadaraq vəsaitlərini mənimsəməsi olduğu aydındır:<br />"2024-2025-ci illəri əhatə edən dövrdə kiberdələduzluq və haker hücumları nəticəsində ümumilikdə 22 milyon manatlıq maliyyə oğurluğu baş verib və 17 minə yaxın dələduzluq məqsədli bank kartı əməliyyatı qeydə alınıb. Bütün bunlar, qadağalar ilə yanaşı və yəqin ki, onlardan daha çox vacib olan təhlükəsizlik sistemlərinin daha da gücləndirilməsini aktuallaşdırıb. Azərbaycan Kredit Bürosu üzərindən bu məsələ ilə bağlı sorğu yerləşdirənlərin sayının çox olacağını proqnozlaşdırmaq çətindir. Belə olan halda qadağa hüququndan istifadə edəcək vətəndaşlarımızın statistikası yeni qaydaların hansı formada səmərəli olduğunu göstərəcək. "Gözləmə müddətinin" tətbiqi müsbət hal olsa da belə, daha məqsədəuyğun olardı ki, məsafədən kreditləşmədə tranşlar tətbiq olunsun. Minimum əmək haqqının iki misli bəzi kreditlər üzrə çox az, bəziləri üçün isə kreditin əhəmiyyətli hissəsidir. Bu baxımdan, daha faydalı olardı ki, minimum əmək haqqından çox olmamaq şərti ilə kredit məbləğinin 5 faizinədək ilkin tranş açılsın və kredit götürən şəxs tərəfindən vəsaitin alınması təsdiq olunduqdan sonra bir sutka ərzində qalan məbləğ ödənilsin".<br />V.Bayramov sonda vurğulayıb ki, bütün bunlarla yanaşı, çox vacib məqamlardan biri də maarifləndirmədir: "Vətəndaşlar arasında maliyyə və bank xidmətləri ilə bağlı maarifləndirmə genişlənməyincə hakerlər istənilən imkanlardan yararlanmağa çalışacaqlar. Maarifləndirmə isə yalnız Mərkəzi Bank tərəfindən deyil, fərqli və xüsusən də müstəqil steykholderlər tərəfindən həyata keçirilməlidir".]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32917-azrbaycanda-doum-bhran-drinlir-5-ildn-sonra-bizi-n-gzlyir.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Sat, 06 Jun 2026 11:36:17 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-06/1780731353_ehali-2.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-06/thumbs/1780731353_ehali-2.jpg" style="float:left;" alt='Azərbaycanda doğum böhranı dərinləşir - 5 ildən sonra bizi nə gözləyir?' title='Azərbaycanda doğum böhranı dərinləşir - 5 ildən sonra bizi nə gözləyir?' /></a><br /><br />Azərbaycan demoqrafik baxımdan tarixinin ən kritik mərhələlərindən birinə daxil olur.<br />Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun açıqladığı son rəqəmlər ölkədə doğum səviyyəsinin sürətlə aşağı düşdüyünü göstərir. Statistikaya görə, 2026-cı ilin yanvar-may aylarında 34 min 470 uşağın anadan olmasına görə birdəfəlik müavinət təyin edilib. Bu göstərici faktiki olaraq ölkədə həmin dövrdə qeydə alınan doğumların sayını əks etdirir.<br />Müqayisə üçün qeyd edək ki, ötən ilin ilk 5 ayında Azərbaycanda 41 min 500-dən çox uşaq doğulmuşdu. Beləliklə, cəmi bir il ərzində təxminən 7 min nəfərlik azalma baş verib.<br />Mövcud temp ilin sonuna qədər davam edərsə, 2026-cı ildə ölkədə təxminən 85 min uşağın dünyaya gələcəyi proqnozlaşdırılır. Halbuki 2025-ci ildə bu göstərici 95 min 800 nəfər olub. Başqa sözlə, cəmi bir ildə doğum sayında 10 min nəfərdən artıq azalma gözlənilir.<br />Lakin daha diqqətçəkən məqam son 10 ilin mənzərəsidir. Əgər 2015-ci ildə Azərbaycanda 166 min 210 uşaq doğulmuşdusa, bu il həmin rəqəmin təxminən 85 minə düşəcəyi gözlənilir. Bu isə o deməkdir ki, ölkədə doğum səviyyəsi on il ərzində demək olar ki, iki dəfə azalıb.<br />Bu templə 5 ildən sonra nə baş verəcək?<br />Əgər doğum göstəricilərindəki azalma indiki sürətlə davam etsə, 2030-2031-ci illərdə Azərbaycanda illik doğum sayının 65-70 min nəfərə qədər enməsi mümkündür.<br />Bu milli təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf və sosial sabitlik məsələsinə çevrilir.<br />Bu gün doğulmayan uşaqlar 20 ildən sonra əmək bazarında olmayacaq işçilər, 25 ildən sonra vergi ödəyiciləri, 30 ildən sonra isə ölkənin iqtisadi və hərbi potensialını formalaşdıracaq vətəndaşlar olmayacaqlar.<br />Demoqraflar hesab edirlər ki, əhalinin özünü təkrar istehsal etməsi üçün hər ailədə orta hesabla 2,1 uşaq dünyaya gəlməlidir. Azərbaycanda isə bu göstərici son illərdə sürətlə aşağı düşür və artıq Avropa ölkələrinin bir çoxunda müşahidə olunan demoqrafik qocalma prosesinin ilkin əlamətləri görünməyə başlayır.<br />Gənclər niyə uşaq sahibi olmaq istəmir?<br />Ekspertlər doğumun azalmasının bir neçə əsas səbəbini göstərirlər. İlk növbədə iqtisadi amillər ön plana çıxır. Mənzil qiymətlərinin bahalaşması, kirayə bazarındakı problemlər, gənc ailələrin gəlirlərinin həyat xərclərinə uyğun artmaması ailələrin çoxuşaqlı olmasını çətinləşdirir. Digər tərəfdən, nikah yaşının yüksəlməsi diqqət çəkir. Gənclər daha gec evlənir, daha gec valideyn olurlar. Karyera planları, təhsil müddətinin uzanması və urbanizasiya prosesləri də doğum səviyyəsinə təsir göstərir.<br />Sosial şəbəkələrin və yeni həyat tərzinin təsiri ilə ailə modeli də dəyişir. Bir vaxtlar üç-dörd uşaqlı ailələr norma hesab edilirdisə, indi bir və ya iki uşaqla kifayətlənən ailələrin sayı artır.<br />Doğumun azalması ilk baxışda hiss olunmasa da, onun nəticələri 10-15 ildən sonra daha qabarıq görünəcək. Bu gün məktəbəqədər yaşda olmayan uşaqlar sabah məktəblərdə boş qalan siniflər, universitetlərdə azalan tələbə sayı və nəticədə əmək bazarında yaranacaq kadr çatışmazlığı deməkdir. Bir çox inkişaf etmiş ölkələr məhz bu səbəbdən milyonlarla miqrant qəbul etmək məcburiyyətində qalıblar. Çünki yaşlanan əhalinin pensiya və sosial təminat yükünü daşımaq üçün işləyən insanların sayı kifayət etməyib. Bu gün işləyən nəsil gələcəkdə pensiya alan nəslə çevriləcək. Lakin həmin dövrdə işləyən gənclərin sayı kifayət qədər olmazsa, sosial sığorta və pensiya sisteminin yükü daha da ağırlaşacaq.<br />Sadə dillə desək, gələcəkdə daha az işləyən insan daha çox pensiyaçını maliyyələşdirməli olacaq.<br />Bu isə dövlət büdcəsi və sosial müdafiə sistemi üçün ciddi çağırışlar yaradır.<br />Bir çox ölkələr doğum böhranını aradan qaldırmaq üçün ailələrə böyük vergi güzəştləri, uşaq pulları, ipoteka dəstəyi və çoxuşaqlı ailələr üçün xüsusi proqramlar tətbiq edirlər.<br />Azərbaycanda da son illərdə sosial dəstək tədbirləri genişlənsə də, rəqəmlər göstərir ki, mövcud mexanizmlər doğumun azalması tendensiyasını dayandırmağa hələ ki qadir deyil. Bu gün doğum statistikasındakı hər min nəfərlik azalma əslində Azərbaycanın gələcəyindən silinən minlərlə potensial müəllim, həkim, mühəndis, əsgər və vergi ödəyicisi deməkdir. Əgər mövcud tendensiya davam edərsə, qarşıdakı beş il ərzində ölkə demoqrafik böhranın daha dərin mərhələsinə daxil ola bilər. Bu isə artıq təkcə sosial məsələ deyil, dövlətin strateji gələcəyini müəyyən edən əsas faktorlardan birinə çevriləcək. Azərbaycanda oğum səviyyəsinin azalmasını dayandırmaq mümkün olacaqmı, yoxsa ölkə sürətlə qocalan cəmiyyətlər sırasına qoşulacaq? (Musavat.com)]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32881-ad-xbr-on-minlrl-aily-birdflik-mavint-verilib.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Wed, 03 Jun 2026 11:03:38 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-06/1780470278_pul_50_manat-1.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-06/thumbs/1780470278_pul_50_manat-1.jpg" style="float:left;" alt='ŞAD XƏBƏR: On minlərlə ailəyə birdəfəlik müavinət verilib' title='ŞAD XƏBƏR: On minlərlə ailəyə birdəfəlik müavinət verilib' /></a><br /><br />Bu ilin yanvar-may aylarında Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu 34 470 nəfərə uşağın anadan olmasına görə proaktiv qaydada birdəfəlik müavinət ödənişi edib.<br />Məlumata görə, müavinət ödənişləri 16 044 nəfər qız, 18 426 nəfər oğlan uşağına görə aparılıb.]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32627-kiray-mnzil-bazarnda-byk-dyiiklik-10-df-artq-pul.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Tue, 05 May 2026 09:09:30 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-05/1777957789_kirayeevvv.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-05/thumbs/1777957789_kirayeevvv.jpg" style="float:left;" alt='Kirayə mənzil bazarında böyük dəyişiklik - 10 dəfə artıq pul…' title='Kirayə mənzil bazarında böyük dəyişiklik - 10 dəfə artıq pul…' /></a><br /><br />Kirayə bazarında qaydaların pozulmasına görə inzibati cərimələr artırılıb. Yeni dəyişikliklərə əsasən, əvvəl 30 manat olan cərimə 300 manata qədər yüksəldilib. Bu addımın məqsədi bazarda qanun pozuntularının qarşısını almaq və nəzarəti gücləndirməkdir.<br />Cərimə məbləğinin artması əksər kirayə müqavilələrinin rəsmiləşdirilməsinə təsir göstərəcək?<br />Bu barədə Globalinfo.az-a Azərbaycan Rieltorlar Assosiasiyasının rəhbəri, daşınmaz əmlak və inşaat üzrə ekspert Elnur Azadov danışıb. O deyib ki, bu, daşınmaz əmlak sektorunda islahatların aparılması istiqamətində atılan addımlardan biridir:<br />“Azərbaycanda, xüsusilə mənzil fondunda kirayə verilən evlərin 90 faizdən çoxu qeyri-leqal şəkildə icarəyə təqdim olunurdu. Vergi qanunvericiliyində edilən dəyişikliklərə əsasən, vergi dərəcəsi 14 faizdən 10 faizə endirilib. Məqsəd vətəndaşları leqal fəaliyyətə təşviq etmək olub. Lakin cəmi 4 faizlik azalma bu sahədə ciddi dönüş yaratmayıb və leqallaşmaya təsiri məhdud qalıb. Qanunvericiliyə görə, vətəndaş iki aydan artıq yaşadığı ünvanı dəyişərsə, qeydiyyata düşməlidir. Kirayə münasibətlərində də bu tələb aktualdır. Ancaq praktikada həm ev sahibləri, həm də kirayəçilər bu qaydaya çox vaxt əməl etmir”.<br />Ekspert bildirib ki, rəsmi müqavilələrin olmaması hər iki tərəf üçün risklər yaradır:<br />“Vətəndaş qəfil evdən çıxarılma və ya kirayə haqqının artırılması ilə üzləşə bilər. Ev sahibinin isə əmlaka ziyan vurulması, ödənişlərin gecikdirilməsi, hətta mənzildən qanunsuz istifadə kimi hallarla qarşılaşması mümkündür. Bəzən mənzil subicarəyə verilir, bir nəfər əvəzinə bir neçə şəxs yaşayır və bu da əmlakın aşınmasını sürətləndirir. Bütün bu amillər müqavilələrin bağlanması və qeydiyyatın aparılmasının vacibliyini artırır. Bu səbəbdən inzibati cərimələr 30 manatdan 300 manata qədər yüksəldilib. Bu tədbirlərin bazara real təsirini qiymətləndirmək üçün hələ tezdir. İlkin gözləntilərə görə, dəyişikliklərin təsiri məhdud olacaq”.]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32503-aliment-dmyn-qadnlarn-say-aqland.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Fri, 24 Apr 2026 11:08:13 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://via.az/uploads/posts/2026-04/1777014543_aliment.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://via.az/uploads/posts/2026-04/thumbs/1777014543_aliment.jpg" style="float:left;" alt='Aliment ödəməyən qadınların sayı açıqlandı' title='Aliment ödəməyən qadınların sayı açıqlandı' /></a><br /><br />2026-cı ilin ilk üç ayı ərzində icraatda olmuş aliment işlərinin ümumi sayı 134 min təşkil edib.<br />Bu barədə Teleqraf-ın sorğusuna cavab olaraq Ədliyyə Nazirliyindən məlumat verilib.<br />Bildirilib ki, hazırda icraatda olan aliment işlərindən təxminən 2500-də borclular qadınlardır.<br />"Aliment öhdəliyi üzrə borcu ödəyə bilməyənlərin təqsiri müəyyən edilir və onların barəsində müxtəlif, o cümlədən inzibati və (ya) cinayət məsuliyyəti tədbirləri görülür", - məlumatda qeyd olunub.<br /><br />]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32411-dsmf-nin-glir-v-xrclri-artd.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Thu, 16 Apr 2026 12:04:08 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-04/1776326678_pull.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.info/uploads/posts/2026-04/thumbs/1776326678_pull.jpg" style="float:left;" alt='DSMF-nin gəlir və xərcləri artdı' title='DSMF-nin gəlir və xərcləri artdı' /></a><br /><br /><br />Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) gəlirləri bu ilin I rübündə proqnozla müqayisədə 9 faiz və ya 183 mln. manat çox olmaqla 2 mlrd. 132 mln. manat təşkil edib.<br />Bu barədə ƏƏSMN-dən məlumat verilib.<br />Bildirilib ki, fondun gəlirləri tərkibində məcburi dövlət sosial sığorta daxilolmaları həmin dövrdə proqnoza nisbətən 3 faiz və ya 41 mln. manat artaraq 1 mlrd. 559 mln. manat olub.<br />Bu ilin 3 ayında DSMF-nin xərcləri isə 2 mlrd. 53 mln. manat təşkil edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 10 faiz və ya 189 mln. manat çoxdur.]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/32102-mk-bazarnda-yeni-dinamika-daha-iiy-ehtiyac-yoxdur.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Sat, 14 Mar 2026 10:11:14 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-03/1773468717_tikinti.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-03/thumbs/1773468717_tikinti.jpg" style="float:left;" alt='Əmək bazarında yeni dinamika - Daha işçiyə ehtiyac yoxdur?' title='Əmək bazarında yeni dinamika - Daha işçiyə ehtiyac yoxdur?' /></a><br /><br />Ötən ilin yekunlarına görə, Azərbaycanda əmək bazarında xarici işçi qüvvəsinin dinamikası müəyyən dəyişikliklərlə müşahidə olunub. Rəsmi statistikaya əsasən, 2025-ci ilin sonuna ölkədə qüvvədə olan iş icazələrinin sayı 7 990 nəfər təşkil edib. Bu göstərici 2024-cü ilin sonundakı 8 141 nəfərlə müqayisədə 151 nəfər və ya təxminən 1,9 faiz azdır. Maraqlıdır, görəsən, bu azalmanın əsas səbəbi nədir?<br />Tikinti sektoru liderdir<br />Sahələr üzrə bölgüyə nəzər saldıqda, tikinti sektorunun lider mövqedə qaldığı görünür. 2025-ci ildə tikintidə çalışan əcnəbilərin xüsusi çəkisi 34,3 faiz təşkil edib. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə 0,4 faiz bəndi azalsa da, sektorun ümumi strukturda dominantlığını qoruduğunu göstərir. Mədənçıxarma sənayesində isə əks tendensiya müşahidə olunur. 2024-cü ildə 9,8 faiz olan pay 2025-ci ildə 10 faizə yüksəlib. Enerji və xammal sektorunda texnoloji bilik və spesifik təcrübə tələb edən sahələrdə xarici mütəxəssislərə ehtiyacın davam etməsi bu artımı izah edir. Emal sənayesində isə müəyyən geriləmə qeydə alınıb. Əgər 2024-cü ildə bu sahənin payı 9,3 faiz idisə, 2025-ci ildə 8,9 faizə enib. Turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə sektorunda daha nəzərəçarpan azalma müşahidə edilib. 2024-cü ildə 8,6 faiz olan pay 2025-ci ildə 7,6 faizə düşüb.<br />Ticarət və nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahəsində də azalma qeydə alınıb. 6,1 faizdən 5,6 faizə enən göstərici bu istiqamətdə xarici işçi qüvvəsinə tələbatın nisbətən zəiflədiyini göstərir. Eyni zamanda, təhsil sektorunda artım diqqət çəkir. 2024-cü ildə 5,4 faiz olan pay 2025-ci ildə 5,7 faizə yüksəlib.<br />İşçiyə ehtiyac azalıb?<br />Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqasının rəhbəri Sahib Məmmədov bildirib ki, Azərbaycanda əcnəbi vətəndaşların iş icazələri peşə və ərazi üzrə deyil, ümumi kvota əsasında müəyyən olunur. Miqrasiya qanunvericiliyinə görə, iş icazəsi əcnəbilərə bir il müddətinə verilir. Qarabağdakı yenidənqurma işləri ilə əlaqədar bəzi hallarda bu müddət iki ilə qədər uzadılıb. S.Məmmədov ehtimal edir ki, həmin ərazilərdə işçi ehtiyacı azalıb: “Əvvəllər hətta ixtisaslı fəhlələrə, mürəkkəb montaj və elektrik işləri üzrə kadrlara, habelə mühəndislərə böyük tələbat var idi. Görünür, hazırda bu işlərdə xarici işçilərə ehtiyac minimuma enib”.<br />Ekspert hesab edir ki, bu tendensiyanın həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri var: “Müsbət tərəfi odur ki, yerli işçi qüvvəsinin kvalifikasiyası artıb və ixtisaslı işləri yerli əmək bazarı təmin edə bilir. Mənfi tərəfi isə infrastruktur layihələrinin həcminin azalması ilə bağlı ola bilər”.<br />Kəmiyyət keyfiyyətə dəyişib<br />Millət vəkili Azər Allahverənov deyib ki, əməkçi miqrantların sayının azalması bir neçə amillə bağlıdır. Azərbaycanda azalma əsasən yerli şərait və iqtisadi faktorlardan qaynaqlanır.<br />Deputatın sözlərinə görə, pandemiya dövründə iqtisadi sahələrdə layihələrin dayandırılması əməkçi miqrantların iş imkanlarını məhdudlaşdırıb, bu isə öz növbəsində iş yerlərinin bağlanmasına səbəb olub: “Amma sonrakı illərə nəzər saldıqda görürük ki, miqrasiya mübadiləsi templəri sabitləşib. Əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan əcnəbilərin sayında müəyyən hərəkətlənmə müşahidə olunur. Bu da onunla bağlıdır ki, yerli qanunvericilikdə əməkçi miqrantlar məsələsində yeni bir yanaşma sərgilənməyə başlayıb. Yəni, qanunvericilikdə yüksək ixtisasa malik miqrantlara xüsusi diqqət göstərilir ki, nəticədə kəmiyyət-keyfiyyət dəyişiklikləri yaranıb”.<br />A.Allahverənov həmçinin bildirib ki, hazırda əcnəbi miqrantların əsas fəaliyyət sahələri neft-qaz, tikinti, yüksək texnologiyalar və sahibkarlıqdır: “Əsas pay neft-qaz sektoruna aiddir. Amma işğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq layihələrində də xeyli xarici şirkət fəaliyyət göstərir və onlar birbaşa ixtisaslı miqrantların xidmətindən istifadə edirlər. Bizdə əmək bazarında əməkçi miqrantlarla bağlı bir neçə alət var. Onların arasında əmək kvotalarının verilməsi, fərdi uçot sistemində qeydiyyat məsələsi çox vacib alətlərdir. Məsələn, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə əmək kvotası yoxdur. Amma əcnəbilərin fərdi uçot sistemində qeydiyyatı tələbi qüvvədə qalır. Ümumilikdə iş icazələrinin verilməsi məhz kvota çərçivəsində həyata keçirilir. İş icazəsi olmadan əcnəbi Azərbaycanda əmək fəaliyyəti ilə məşğul ola bilməz. Amma burada da istisnalar mövcuddur. Miqrasiya Məcəlləsində konkret müddəalar var. Hansı ki, həmin müddəalar əcnəbi miqrantı iş icazəsi almaqdan azad edir”.<br />Yerli kadrlar üstünlük qazanır<br />Deputat onu da əlavə edib ki, son illər əmək bazarında yerli kadrların rəqabət qabiliyyəti artıb: “Azalma həm də onunla bağlı ola bilər ki, əmək bazarında yerli kadrlar rəqabətə daha dayanıqlıdır. Tarixi misal kimi, 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi” imzalandıqdan sonra neft-qaz sektorunda konsorsiumlarda əməkçi heyətin 85-90 faizi əcnəbilərdən ibarət idi. Lakin hökumətin tələbi ilə yerli kadrların formalaşdırılması və yetişdirilməsi nəticəsində hazırda iri xarici şirkətlərin əməkdaşlarının 95 faizi yerli mütəxəssislərdən ibarətdir”.<br />Azalma müvəqqətidir<br />Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) iqtisadiyyat kafedrasının dosenti, iqtisad elmləri namizədi Emin Qəribli isə bildirib ki, Azərbaycanda əcnəbi işçilərin böyük əksəriyyəti neft sektorunda çalışır: “Hazırda ölkədə neft sahəsində müvəqqəti azalmalar müşahidə olunur ki, bu da xarici işçilərin sayına təsir edən əsas amillərdən biridir”.<br />E.Qəribli vurğulayıb ki, Qarabağ və Ələt iqtisadi zonalarındakı böyük investisiya layihələri ixtisaslı kadrlar üçün tələbatı yaxın gələcəkdə artıracaq. Onun sözlərinə görə, ölkədə investisiyaların dinamikası müsbətdir, lakin cari ilin iqtisadi artımı bir qədər zəifdir. Qonşu ölkələrdə yaranmış gərginliklər də regiona təsirsiz ötüşmür. Ekspert qeyd edib ki, iqtisadi aktivliklə bağlı xarici işçi sayında dalğalanmalar həmişə müşahidə olunub və bu azalmanın müvəqqəti xarakter daşıdığını düşünür. ("Kaspi" qəzeti)<br />]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/31667-pensiyalarn-n-qdr-artaca-aqlanb-593-v-632-manat.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Tue, 10 Feb 2026 12:56:28 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-02/1770713847_pensiya_2024.png" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-02/thumbs/1770713847_pensiya_2024.png" style="float:left;" alt='Pensiyaların nə qədər artacağı açıqlanıb: 593 və 632 manat' title='Pensiyaların nə qədər artacağı açıqlanıb: 593 və 632 manat' /></a><br /><br />Yeni artımla orta aylıq pensiya və yaşa görə orta aylıq pensiya müvafiq olaraq 593 manata və 632 manata çatır.<br />Bunu əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini Rəşad Mustafayev media nümayəndələri üçün keçirilən brifinqdə deyib.<br />Onun sözlərinə görə, 2018-2025-ci illərdə orta aylıq pensiya 208 manatdan 543 manata, yaşa görə orta aylıq pensiya 234 manatdan 578 manata çatıb:<br />"Yeni artımla orta aylıq pensiya və yaşa görə orta aylıq pensiya müvafiq olaraq 593 manata və 632 manata çatır. Bu da 2018-ci ilə nisbətən orta aylıq pensiyada 2,8 dəfə, yaşa görə orta aylıq pensiyada 2,7 dəfə artıma nail olunması deməkdir".<br />R.Mustafayev əlavə edib ki, bu il üçün pensiyaların maliyyələşdirilməsi üzrə ayrılan vəsait 7 mlrd. 993 mln. manat nəzərdə tutulub ki, bu da 2018-ci ilə nisbətən həmin vəsaitdə 2,3 dəfə artımın olduğunu göstərir.<br />Nazir müavini yeni Sərəncamla sığortaolunanların fərdi hesablarında 2026-cı il yanvarın 1-dək qeydə alınmış pensiya kapitallarının da istehlak qiymətləri indeksinin ötən ilki səviyyəsinə uyğun olaraq 5,6 faiz artırıldığını diqqətə çatdırıb.<br />Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyevin yeni "Əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi haqqında" Sərəncamı ilə 2025-ci il üzrə orta aylıq əməkhaqqının illik artım göstəricisinə uyğun olaraq bu il yanvarın 1-dən 9,3 faiz indeksləşdirilməklə artırılır.]]></turbo:content>
</item><item turbo="true">
<turbo:extendedHtml>true</turbo:extendedHtml>
<link>https://via.az/gundem/31666-onlarn-pensiya-kapital-2800-manat-artacaq.html</link>
<author>admin1</author>
<category>gundem / sosial</category>
<pubDate>Tue, 10 Feb 2026 12:55:34 +0400</pubDate>
<turbo:content><![CDATA[<a href="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-02/1770713735_pensiya-1.jpg" rel="highslide" class="highslide"><img src="https://xeberleragentliyi.com/uploads/posts/2026-02/thumbs/1770713735_pensiya-1.jpg" style="float:left;" alt='Onların pensiya kapitalı 2800 manat artacaq' title='Onların pensiya kapitalı 2800 manat artacaq' /></a><br /><br /><br />Yeni Sərəncamla sığortaolunanların fərdi hesablarında 2026-cı il yanvarın 1-dək qeydə alınmış pensiya kapitallarının da istehlak qiymətləri indeksinin ötən ilki səviyyəsinə uyğun olaraq 5,6 faiz artırılıb. Yəni Fərdi hesabında 50 min manat olan şəxsin pensiya kapitalı 2800 manat artacaq.<br />Bunu əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini Rəşad Mustafayev fevralın 10-da keçirdiyi brifinqdə deyib.<br />Onun sözlərinə görə, bu da pensiya kapitalının təkcə aylıq sosial sığorta ayırmaları hesabına deyil, hər il indeksləşdirilmə yolu ilə artması deməkdir:<br />"Məqsədimiz yalnız birədəfəlik artımlar deyil, davamlı və proqnozlaşdırılan sosial təminat siyasətidir".<br />Nazir müavini həmçinin bildirib ki, artımlar avtomatik qaydada olacaq:<br />"Pensiyaçının hər hansı sənəd hazırlamasına, hansısa quruma müraciət etməsinə ehtiyac yoxdur".]]></turbo:content>
</item></channel></rss>